Enkele vrijescholen zien af van de feesten die een christelijke achtergrond hebben en vormen de feesten weer om, terug naar origine, natuurfeesten/ seizoensfeesten. De eerste op de agenda is het herfstfeest of op sommige scholen het oogstfeest.
Vanaf eind augustus breekt er een bijzondere tijd aan: de oogstperiode. In de natuur zien we hoe het graan, de appels en de laatste vruchten geoogst worden. Er wordt hard gewerkt op het land en oude ambachten, zoals die van de molenaar, helpen ons het grotere beeld te begrijpen. Tegelijkertijd mogen wij als mensen ook naar binnen kijken: wat hebben wij dit jaar gezaaid, geoogst, laten groeien? Wat mogen we bewaren, en wat is nu al klaar om gedeeld te worden?
De herfst herinnert ons aan de vergankelijkheid. Het licht neemt langzaam af, de dagen worden korter en de gewassen sterven af. Juist dit helpt kinderen (en onszelf) om te verstillen, moed te verzamelen en naar binnen te keren richting de winter. In de vrijeschooltraditie verbinden we dit ook met de Michaëlstijd: de tijd waarin we ons innerlijke zwaard scherpen en leren om goed en kwaad te (her)kennen.
Hoe een herfstweek of oogstfeest eruit kan zien:
In de kleuterklassen wordt volop gewerkt met het graan en de appels. Kinderen dorsen en malen graan, bakken kleine broodjes of zonnebroden, en trekken eropuit naar een boomgaard om appels te plukken. Van deze appels maken ze samen appelmoes, appeltaart, appelsap of appelkruimel. Liedjes, versjes en oogstspelletjes horen er natuurlijk ook bij.
In de onderbouw ligt de nadruk op samen beleven en samenwerken. Vaak wordt er een oogstmaaltijd voorbereid, waarbij elke klas iets bijdraagt: een pan soep van herfstgroenten, een schaal broodjes of een schaal met appels uit eigen pluk. De dag kan beginnen met een oogstverhaal en liederen, gevolgd door een gezamenlijke activiteit zoals een wandeling of een speelse tocht in de natuur, waarin kinderen ook letterlijk hun moed oefenen.
Uitstapjes en activiteiten horen er ook bij: een bezoek aan een boer om appels te plukken, een wandeling door het bos om paddenstoelen en herfstschatten te zoeken, of een middag soep koken van pompoen, wortel en andere herfstgroenten. Deze ervaringen maken het feest tastbaar en geven kinderen het gevoel echt onderdeel te zijn van het seizoen. En weer je wat ook heerlijk is, een sinaasappel olie in de diffuser doen…!
In de bovenbouw kan ook aandacht zijn voor de oogst, een eigen moestuin opzetten en oogsten rond deze tijd om soep en pasta te maken. Drakenbroden kunnen gebakken worden en in de klassen zijn er gesprekken over je innerlijke draak aangaan. Tijdens de gymlessen kunnen herfstwandelingen gepland worden en bij andere vakken is er aandacht voor thema’s zoals moed, donkerte, loslaten, sleutelmomenten, zoektochten en innerlijk licht.
Waarom vieren we dit?
Het oogstfeest is méér dan een gezellig samenzijn. Het is een pedagogisch moment, waarin kinderen leren dat de natuur ons draagt en voedt. Het helpt hen te ervaren dat er een tijd is van zaaien, groeien, oogsten en loslaten – een ritme dat we ook in ons eigen leven herkennen.
Door samen te zingen, te bakken, te koken en te delen, ontstaat er een gevoel van dankbaarheid en verbondenheid. Met de natuur, met elkaar en met de tijd waarin we leven. Om te zien wat er geoogst mag worden in ons eigen leven, maar ook om moed te verzamelen voor de donkere maanden die voor ons liggen.
